علت سرگیجه چیست؟ 12 نکته مهم درباره درمان و تشخیص علت سرگیجه

آخرین به‌روزرسانی در فوریه 10, 2026 توسط دکتر شبنم رفیع زاده متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات-نظام پزشکی 103376

تا به حال شده احساس کنید زمین زیر پایتان خالی شده یا اتاق دور سرتان می‌ چرخد؟ سرگیجه یکی از آن حس‌ های کلافه‌ کننده و گاهی ترسناک است که تقریباً همه ما حداقل یک‌ بار تجربه‌اش کرده‌ایم. اما نکته مهم اینجاست: سرگیجه خودش یک بیماری نیست، بلکه مثل چراغ هشدار خودرو، علامتی است که می‌گوید جای دیگری از بدن نیاز به توجه دارد.

گاهی این چراغ هشدار فقط می‌ گوید «آب بدنت کم شده» یا «قند خونت افتاده»، اما گاهی هم پیامی از سمت گوش، قلب یا مغز دارد. سوال اصلی که برای اکثر افراد پیش می‌ آید این است: «با این حال بد، دقیقا باید پیش چه دکتری بروم؟»

برای سرگیجه پیش چه دکتری برویم؟

از آنجا که سرگیجه دلایل بسیار متنوعی دارد، انتخاب پزشک درست در صرفه‌جویی زمان و هزینه شما بسیار موثر است. این راهنمای کوتاه به شما کمک می‌کند:

۱. قدم اول: پزشک عمومی (سنگ صبور اول)

اگر نمی‌دانید علت چیست، بهترین کار مراجعه به پزشک عمومی است. او با چک کردن فشار خون، قند و معاینه اولیه، یا مشکل را همان‌جا حل می‌کند و یا شما را به متخصص مربوطه ارجاع می‌دهد.

۲. اگر دنیا دور سرتان می‌چرخد: متخصص گوش، حلق و بینی (ENT)

شایع‌ ترین علت سرگیجه‌های چرخشی (زمانی که حس می‌کنید محیط حرکت می‌کند)، مشکلات گوش داخلی است. اگر همراه با سرگیجه، وزوز گوش دارید یا شنوایی‌تان تغییر کرده، این متخصص بهترین گزینه برای شماست.

۳. اگر سردرد، بی‌حسی یا عدم تعادل دارید: متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست)

اگر سرگیجه شما شبیه به «چرخش» نیست و بیشتر حس عدم تعادل، تلوتلو خوردن، دوبینی یا گزگز دست و پا دارید، یا اگر سرگیجه‌هایتان همراه با سردردهای شدید است، باید مغز و سیستم عصبی بررسی شود.

۴. اگر چشمتان سیاهی می‌رود و تپش قلب دارید: متخصص قلب و عروق

اگر موقع بلند شدن چشمتان سیاهی می‌رود، حس غش کردن دارید (سنکوپ) یا حس می‌کنید قلبتان نامنظم می‌زند، ممکن است مشکل از پمپاژ خون باشد و متخصص قلب باید شما را ویزیت کند.

نام مرکز / پزشک	آدرس	تلفن
فوق تخصص قلب و عروق مرزداران	اشرفی اصفهانی – بر بلوار مرزداران، بین اتوبان اشرفی اصفهانی و یادگار امام، پلاک ۱۸۴، ساختمان ایمان – طبقه همکف	02191090158
فوق تخصص قلب و عروق سعادت آباد	سعادت آباد، خیابان سرو – مرکز تصویربرداری و قلب	02191092878
فوق تخصص قلب و عروق صادقیه	اتوبان اشرفی اصفهانی – فلکه دوم صادقیه	02191092872
فوق تخصص قلب و عروق جردن	جردن، خیابان تندیس	02191092338
فوق تخصص قلب و عروق ستارخان	ستارخان، نبش تهران ویلا و حبیب الله	02191092872
فوق تخصص قلب و عروق کرج	خیابان قزوین (شهید بهشتی) و میدان هفت تیر – مرکز تصویربرداری و قلب	02691090373
فوق تخصص قلب و عروق شهریار و اندیشه	شهریار، شهرک صدف	02691090373

۵. اگر گردن‌درد دارید: متخصص ارتوپد یا طب فیزیکی

گاهی آرتروز گردن و گرفتگی‌های شدید عضلانی باعث فشار بر عروق خون‌رسان به مغز و ایجاد سرگیجه می‌شود.

سرگیجه های خطرناک

سرگیجه‌های خطرناک معمولاً نشانه‌ای از یک مشکل جدی در مغز یا سیستم قلبی-عروقی هستند. اگر سرگیجه با علائمی مانند بی‌حسی یا فلج در یک سمت بدن، اختلال در تکلم (لکنت)، تاری دید ناگهانی یا دوبینی، سردرد شدید و بی‌سابقه، درد قفسه سینه یا تنگی نفس همراه باشد، باید بلافاصله با اورژانس تماس گرفت. این‌ها می‌توانند علائم سکته مغزی یا حمله قلبی باشند.

علت سرگیجه در زنان

زنان به دلایل فیزیولوژیکی بیشتر از مردان مستعد سرگیجه هستند. شایع‌ترین علل شامل کم‌خونی فقر آهن (به دلیل قاعدگی)، نوسانات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری یا یائسگی است. همچنین بیماری‌هایی مانند میگرن دهلیزی در زنان شایع‌تر است که باعث سرگیجه‌های دوره‌ای می‌شود.

علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن

این حالت که در اصطلاح پزشکی «افت فشار خون وضعیتی» (Orthostatic Hypotension) نامیده می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که شما سریع از جای خود بلند می‌شوید و خون به سرعت به سمت پاها حرکت می‌کند و برای لحظاتی خون کافی به مغز نمی‌رسد. کم‌آبی بدن، مصرف برخی داروها و گرمای هوا این حالت را تشدید می‌کنند.

علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان

ترکیب سرگیجه و تهوع در زنان اغلب می‌تواند ناشی از بارداری (بیماری صبحگاهی)، حملات میگرن، یا عفونت‌های ویروسی گوش داخلی باشد. همچنین نوسانات شدید هورمونی قبل از شروع قاعدگی (سندروم PMS) نیز می‌تواند این علائم را ایجاد کند.

علت سرگیجه و حالت تهوع ناگهانی

اگر این دو علامت به صورت ناگهانی و شدید ظاهر شوند، شایع‌ترین علت آن مشکلات گوش داخلی مانند «بیماری منیر» یا عفونت لابیرنتیت است. مسمومیت غذایی شدید، گرمازدگی و در موارد نادر سکته مغزی (مخصوصاً در مخچه) نیز می‌توانند با شروعی ناگهانی این علائم را بروز دهند.

علت سرگیجه در زنان جوان

در زنان جوان، رژیم‌های غذایی سخت و غیرعلمی که منجر به افت قند خون می‌شود، یکی از دلایل اصلی است. علاوه بر این، کم‌خونی ناشی از پریودهای سنگین، استرس و اضطراب بالا (حملات پنیک) و کم‌آبی بدن از دلایل شایع دیگر در این گروه سنی هستند.

علت سرگیجه و بی حالی در زنان

همراه شدن بی‌حالی و خستگی مفرط با سرگیجه، معمولاً نشانه کم‌خونی (آنمی)، کم‌کاری تیروئید، یا کمبود ویتامین‌هایی مثل B12 و D است. همچنین افسردگی و افت فشار خون مزمن نیز می‌توانند باعث ایجاد حس گیجی و نداشتن انرژی شوند.

علت سرگیجه در زنان مسن

در سنین بالا، جابجایی کریستال‌های گوش میانی (BPPV) شایع‌ترین علت است. علاوه بر آن، عوارض جانبی مصرف داروهای متعدد (تداخل دارویی)، آرتروز گردن که بر جریان خون مغز تأثیر می‌گذارد، و مشکلات قلبی-عروقی (مانند آریتمی) در زنان مسن عوامل اصلی سرگیجه هستند.

چه عواملی باعث سرگیجه میشوند؟

عوامل بسیار زیادی وجود دارند، اما به طور کلی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

1. مشکلات گوش داخلی: (مانند عفونت، جابجایی مایع یا کریستال‌ها) که مسئول حفظ تعادل هستند.
2. مشکلات مغزی: (مانند میگرن، ام‌اس یا سکته).
3. مشکلات سیستمیک: (مانند افت فشار خون، کم‌خونی، قند خون پایین یا عوارض داروها).

برای از بین بردن سرگیجه چه کنیم؟

در لحظه وقوع سرگیجه، اولین کار نشستن یا دراز کشیدن در یک محیط امن است تا از زمین خوردن جلوگیری شود. نوشیدن آب (اگر تهوع ندارید)، پرهیز از حرکات ناگهانی سر، خیره شدن به یک نقطه ثابت و تنفس عمیق کمک‌کننده است. اگر سرگیجه ناشی از گوش باشد، مانورهای خاص فیزیوتراپی (مثل مانور اپلی) توسط پزشک انجام می‌شود.

چه زمانی سرگیجه خطرناک است؟

زمانی که سرگیجه بعد از ضربه به سر ایجاد شود، با تب بالا و سفتی گردن همراه باشد، باعث غش کردن (سنکوپ) شود، یا همراه با علائم عصبی مثل تشنج، اختلال بینایی و ناتوانی در حرکت اندام‌ها باشد، بسیار خطرناک است و نیاز به مداخله فوری پزشکی دارد.

چه چیزی در گوش باعث سرگیجه میشود؟

گوش داخلی دارای بخش‌هایی به نام مجاری نیم‌دایره است که پر از مایع و موهای ریز حسی هستند. همچنین کریستال‌های کلسیمی ریزی در آنجا وجود دارد. اگر این کریستال‌ها کنده شده و در مایع شناور شوند (بیماری BPPV)، یا اگر حجم مایع گوش داخلی افزایش یابد (بیماری منیر) و یا عصب تعادلی ملتهب شود، پیام‌های اشتباه به مغز ارسال شده و سرگیجه ایجاد می‌شود.

سرگیجه نشانه چه بیماری است

سرگیجه به خودی خود یک بیماری نیست، بلکه نشانه یک بیماری دیگر است. می‌تواند نشانه عفونت گوش، التهاب عصب وستیبولار، کم‌خونی، مشکلات دریچه قلب، نوسان فشار خون، تومور مغزی (نادر)، میگرن، یا اختلالات اضطرابی باشد.

سرگیجه های خطرناک درمان

درمان سرگیجه‌های خطرناک (مثل سکته یا مشکلات قلبی) در بیمارستان و تحت نظر متخصص انجام می‌شود. این درمان‌ها ممکن است شامل تزریق داروهای حل‌کننده لخته خون، جراحی برای برداشتن فشار از روی مغز، یا تنظیم ضربان قلب با دارو یا دستگاه باشد. زمان در درمان این نوع سرگیجه‌ها حیاتی است.

سرگیجه های خطرناک کودکان

در کودکان، سرگیجه می‌تواند ناشی از عفونت گوش باشد، اما موارد خطرناک شامل مننژیت (عفونت پرده مغز)، مسمومیت دارویی یا شیمیایی، تومورهای مغز (که با سردرد صبحگاهی و استفراغ همراه‌اند) و اختلالات تشنجی است. هرگونه سرگیجه تکرار شونده در کودکان باید جدی گرفته شود.

سرگیجه های ناگهانی

سرگیجه‌هایی که مثل رعد و برق و ناگهانی رخ می‌دهند، اغلب به دلیل “سرگیجه وضعیتی حمله‌ای خوش‌خیم” (BPPV) هستند که با حرکت سر تحریک می‌شوند. افت ناگهانی قند خون و حملات پنیک (وحشت زدگی) نیز می‌توانند باعث ایجاد حس گیجی ناگهانی شوند.

سرگیجه های گوش میانی

اگرچه اکثر سرگیجه‌ها مربوط به گوش “داخلی” است، اما مشکلات گوش “میانی” مانند عفونت‌های شدید که باعث تجمع چرک و مایع پشت پرده گوش می‌شوند (اوتیت میانی)، می‌توانند با فشار بر ساختارهای گوش داخلی، تعادل را برهم زده و ایجاد سرگیجه کنند.

برای درمان سرگیجه چه بخوریم

اگر سرگیجه ناشی از افت فشار است، مصرف مایعات نمکی (مثل دوغ) کمک می‌کند. اگر ناشی از افت قند است، آب‌میوه شیرین یا خرما مفید است. زنجبیل یک ماده غذایی عالی برای کاهش تهوع ناشی از سرگیجه است. نوشیدن آب کافی نیز برای جلوگیری از کم‌آبی (که عامل سرگیجه است) ضروری است.

سرگیجه ناشی از معده

گاهی اوقات مشکلات گوارشی مانند خونریزی معده (که باعث کم‌خونی می‌شود) یا رفلاکس شدید معده (از طریق تحریک عصب واگ) می‌توانند باعث احساس سبکی سر و گیجی شوند. همچنین میکروب معده (هلیکوباکتر) گاهی با علائم عصبی و گیجی مرتبط دانسته شده است.

علت سرگیجه هنگام بلند شدن و سیاهی رفتن چشم

این حالت دقیقاً تعریف “افت فشار خون ارتوستاتیک” است. وقتی بلند می‌شوید، خون به پاها می‌رود و قلب باید سریع‌تر پمپاژ کند تا خون را به مغز برساند. اگر این مکانیزم کند عمل کند یا حجم خون کم باشد (کم‌آبی/کم‌خونی)، چشم‌ها سیاهی رفته و سر گیج می‌رود.

درمان فوری سرگیجه در خانه

در یک اتاق تاریک و ساکت دراز بکشید. چشم‌ها را ببندید. یک لیوان آب خنک بنوشید. از مصرف کافئین و سیگار پرهیز کنید. اگر احساس می‌کنید اتاق می‌چرخد، سعی کنید جایی را که تکیه‌گاه محکمی دارد لمس کنید. زنجبیل تازه یا دمنوش آن برای کاهش حالت تهوع بسیار موثر است.

برای درمان سرگیجه چه بخوریم نی نی سایت

کاربران معمولاً توصیه می‌کنند: خوردن آب قند غلیظ یا نبات داغ (برای افت فشار/قند)، خوردن نمک (اگر فشار پایین است)، دمنوش زنجبیل و نعنا، و خوردن جگر یا قرص آهن (اگر سرگیجه ناشی از کم‌خونی تشخیص داده شده باشد).

بهترین قرص برای درمان سرگیجه

قرص‌هایی که معمولاً پزشکان تجویز می‌کنند شامل بتاهیستین (Betahistine) برای بهبود جریان خون گوش، دیمن‌هیدرینات (Dimenhydrinate) برای کاهش تهوع و گیجی، و مکلزین (Meclizine) است. مصرف خودسرانه این قرص‌ها بدون تجویز پزشک توصیه نمی‌شود.

درمان سرگیجه عصبی

سرگیجه عصبی (Psychogenic Dizziness) ناشی از استرس و اضطراب است. درمان آن شامل مدیریت استرس، تمرینات تنفسی عمیق، روان‌درمانی (CBT) و در صورت لزوم مصرف داروهای ضد اضطراب و ضد افسردگی تحت نظر روانپزشک است. یوگا و مدیتیشن نیز بسیار کمک‌کننده هستند.

سرگیجه و نبض سر

احساس ضربان یا نبض در سر همراه با سرگیجه، اغلب نشان‌دهنده تغییرات جریان خون یا فشار داخل جمجمه است. این حالت می‌تواند ناشی از میگرن دهلیزی باشد که در آن سردرد ضربان‌دار با سرگیجه همراه می‌شود. همچنین فشار خون بالا یا استرس شدید نیز می‌تواند باعث احساس کوبیدن نبض در شقیقه‌ها و گیجی شود. در موارد نادرتر، این علائم می‌تواند به مشکلات عروقی مرتبط باشد که نیاز به بررسی دقیق دارد.

سرگیجه و حالت تهوع ناگهانی

این ترکیب معمولاً نشانه تحریک شدید سیستم تعادلی گوش داخلی یا سیستم گوارش است. شایع‌ترین علت آن سرگیجه وضعیتی خوش‌خیم (BPPV) است که با تکان دادن سر رخ می‌دهد و تهوع شدیدی ایجاد می‌کند. علل دیگر شامل مسمومیت غذایی حاد، بیماری منیر (Meniere’s disease) و یا عفونت گوش میانی است. اگر این حالت بدون هیچ دلیل گوارشی یا گوشی رخ داد، بررسی‌های نورولوژی برای رد خطرات مغزی ضروری است.

سرگیجه و ضربان قلب پایین

سرگیجه‌ای که با کاهش ضربان قلب (برادی‌کاردی) همراه است، نشان می‌دهد که خون کافی به مغز پمپاژ نمی‌شود. این وضعیت می‌تواند ناشی از مشکلات گره‌های الکتریکی قلب، مصرف داروهای کاهنده فشار یا ضربان (مثل بتابلوکرها)، و یا تحریک عصب واگ (سنکوپ وازوواگال) باشد. در این حالت فرد معمولاً احساس ضعف شدید، سیاهی رفتن چشم و تمایل به غش کردن دارد و باید توسط متخصص قلب ویزیت شود.

سرگیجه و تاری دید

همزمانی تاری دید و سرگیجه یک علامت هشداردهنده مهم است. این حالت اغلب در افت قند خون (هیپوگلیسمی) یا افت ناگهانی فشار خون دیده می‌شود. با این حال، اگر تاری دید به صورت دوبینی یا از دست دادن بینایی در یک بخش باشد، می‌تواند نشانه‌ای از میگرن چشمی، مشکلات عروقی مغز (مثل TIA یا سکته خفیف) یا بیماری‌ ام‌اس (MS) باشد.

سرگیجه و چربی خون

چربی خون بالا (کلسترول و تری‌گلیسرید) به خودی خود مستقیماً باعث سرگیجه لحظه‌ای نمی‌شود، اما در درازمدت با ایجاد تصلب شرایین (سفت شدن رگ‌ها) و ایجاد پلاک در عروق گردنی و مغزی، جریان خون‌رسانی به مغز و گوش داخلی را مختل می‌کند. این کاهش خون‌رسانی می‌تواند منجر به سرگیجه‌های مزمن، عدم تعادل و سنگینی سر شود.

سرگیجه و تومور مغزی

اگرچه سرگیجه یکی از علائم تومورهای مغزی (به‌ویژه تومورهای مخچه یا عصب شنوایی مثل نورینوم آکوستیک) است، اما معمولاً تنها علامت نیست. سرگیجه ناشی از تومور معمولاً تدریجی است و با سردردهای مداوم (که صبح‌ها بدتر می‌شود)، تغییرات شخصیتی، مشکلات شنوایی یک‌طرفه یا اختلال در راه رفتن همراه است. نباید هر سرگیجه‌ای را به تومور ربط داد، اما سرگیجه‌های طولانی و پیشرونده نیاز به تصویربرداری (MRI) دارند.

سرگیجه و بالا آوردن زردآب

بالا آوردن زردآب (صفرا) نشان‌دهنده این است که معده کاملاً خالی شده و فشار ناشی از تهوع همچنان ادامه دارد. این حالت در حملات بسیار شدید سرگیجه مانند «التهاب عصب تعادلی» (Vestibular Neuritis) یا حملات حاد بیماری منیر رخ می‌دهد که استفراغ‌های مکرر و غیرقابل کنترل ایجاد می‌کنند. همچنین مسمومیت‌های شدید غذایی یا ویروسی نیز می‌توانند عامل این وضعیت باشند. درمان در این مرحله معمولاً نیاز به سرم‌تراپی و داروهای تزریقی ضدتهوع دارد.

نکات طلایی در تفسیر نوار مغزی

سرگیجه و عرق گرم

احساس گرگرفتگی یا عرق گرم ناگهانی همراه با سرگیجه، اغلب ناشی از واکنش سیستم عصبی خودمختار است. این حالت در حملات پانیک (اضطراب شدید)، افت شدید قند خون، و یا گرمازدگی بسیار شایع است. همچنین در زنان، دوران یائسگی می‌تواند با گرگرفتگی‌هایی همراه باشد که حس گیجی و عدم تعادل ایجاد می‌کنند. این نوع سرگیجه معمولاً با نوشیدن آب خنک، استراحت و هوای تازه بهبود می‌یابد.

سرگیجه و عرق سرد

ترکیب سرگیجه با عرق سرد (عرق نشستن روی پیشانی یا بدن در حالی که احساس گرما نمی‌کنید) یکی از مهم‌ترین واکنش‌های سیستم عصبی بدن است که نباید نادیده گرفته شود. این حالت معمولاً به دلایل زیر رخ می‌دهد:

۱. افت قند خون (هیپوگلیسمی): شایع‌ترین علت است. وقتی سوخت مغز (قند) کم می‌شود، بدن با ترشح آدرنالین واکنش نشان می‌دهد که باعث عرق سرد، لرزش و گیجی می‌شود. خوردن یک ماده شیرین سریعاً این حالت را برطرف می‌کند.

۲. افت ناگهانی فشار خون (سنکوپ): زمانی که فشار خون به طور ناگهانی پایین می‌آید و خون کافی به مغز نمی‌رسد، بدن پیش از غش کردن دچار عرق سرد و سیاهی رفتن چشم می‌شود.

۳. مشکلات قلبی: در برخی موارد، عرق سرد همراه با سرگیجه و احساس فشار در قفسه سینه می‌تواند نشانه اولیه حمله قلبی باشد (به‌ویژه در افراد مسن یا دیابتی).

۴. حمله پانیک (وحشت‌زدگی): استرس یا ترس شدید باعث فعال شدن سیستم «جنگ یا گریز» می‌شود که نتیجه آن تپش قلب، تنگی نفس و عرق سرد همراه با سرگیجه است.

۵. بیماری حرکت یا دریازدگی: تحریک شدید گوش داخلی در اثر تکان‌های ماشین یا کشتی نیز اغلب با عرق سرد و تهوع همراه است.

درمان سرگیجه هنگام بلند شدن

این حالت که در پزشکی «افت فشار خون وضعیتی» (Orthostatic Hypotension) نامیده می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که با تغییر وضعیت ناگهانی، خون به سمت پاها کشیده شده و خون‌رسانی به مغز موقتاً کاهش می‌یابد.

• راهکار فوری: هرگز به طور ناگهانی از جای خود بلند نشوید. اگر نشسته‌اید، ابتدا چند ثانیه مکث کنید، سپس آرام بایستید.
• انقباض عضلات: قبل از بلند شدن، عضلات ساق پا و ران خود را چند بار منقبض و رها کنید تا پمپاژ خون به بالا بهتر انجام شود.
• هیدراتاسیون: نوشیدن آب کافی حجم خون را تنظیم کرده و از این نوع سرگیجه جلوگیری می‌کند.

درمان سرگیجه

درمان کلی سرگیجه کاملاً وابسته به علت آن است، اما اقدامات اولیه و عمومی شامل موارد زیر است:

• مانور اِپلی (Epley Maneuver): اگر سرگیجه ناشی از جابجایی کریستال‌های گوش میانی (BPPV) باشد، انجام حرکات خاص سر و گردن توسط پزشک یا فیزیوتراپ می‌تواند درمان قطعی باشد.
• تثبیت وضعیت: در هنگام حمله، روی یک نقطه ثابت تمرکز کنید و از بستن چشم‌ها خودداری کنید (مگر اینکه تهوع شدید باشد).
• مصرف دارو: داروهایی مانند بتاهیستین (Betahistine) یا دیمن‌هیدرینات با تجویز پزشک می‌تواند به کنترل علائم کمک کند.

Healthcare providers describe dizziness as having impaired or disturbed spatial orientation. You might describe dizziness as feeling woozy or light headed. You may feel as if you need to sit down before you fall down. Frequent or severe dizziness may affect your quality of life. People experience dizziness in different ways, including:

Feeling faint.
Feeling nauseous.
Feeling unsteady on their feet, as if they lost their sense of balance.
Feeling disoriented or confused.

متخصصان حوزه سلامت، سرگیجه را به عنوان اختلال یا آشفتگی در «جهت‌گیری فضایی» توصیف می‌کنند. ممکن است شما سرگیجه را به صورت احساس منگی یا سبکی سر توصیف کنید؛ یا حس کنید که باید پیش از زمین خوردن، فوراً بنشینید. سرگیجه‌های مکرر یا شدید می‌تواند بر کیفیت زندگی شما تأثیر بگذارد. افراد سرگیجه را به اشکال مختلفی تجربه می‌کنند، از جمله:

احساس سردرگمی یا گیجی (عدم تشخیص موقعیت).»

احساس غش یا ضعف رفتن.

احساس تهوع.

احساس بی‌ثباتی روی پاها، گویی حس تعادل خود را از دست داده‌اند.

clevelandclinic

درمان سرگیجه و حالت تهوع

وجود حالت تهوع نشان می‌دهد که مرکز تعادل در گوش داخلی یا سیستم وستیبولار به شدت تحریک شده است.

• زنجبیل: یکی از موثرترین درمان‌های خانگی و طبیعی برای تهوع همراه با سرگیجه، مصرف چای زنجبیل یا جویدن تکه کوچکی از آن است.
• محیط تاریک و ساکت: نور زیاد و سر و صدا تهوع را تشدید می‌کند. دراز کشیدن در اتاقی تاریک و بی حرکت نگه داشتن سر بسیار کمک‌کننده است.
• تنفس عمیق: تنفس آرام و عمیق شکمی می‌تواند سیستم عصبی را آرام کرده و رفلکس تهوع را سرکوب کند.

درمان سرگیجه عصبی در طب سنتی

در طب سنتی، سرگیجه‌های عصبی ناشی از غلبه استرس، خشکی مغز یا بخارات معده به سمت سر دانسته می‌شود.

• دمنوش‌های آرام‌بخش: استفاده از دمنوش بادرنجبویه و اسطوخودوس برای آرام کردن سیستم عصبی و رفع سرگیجه‌های ناشی از تنش بسیار توصیه شده است.
• گلاب: بوییدن گلاب یا نوشیدن شربت گلاب و عسل، مقوی قلب و مغز است و حملات عصبی را کاهش می‌دهد.
• سنبل‌الطیب: اگر سرگیجه با تپش قلب و اضطراب همراه است، ریشه سنبل‌الطیب می‌تواند موثر باشد.

درمان سریع کم خونی شدید

کم‌خونی (آنمی) باعث می‌شود اکسیژن کافی به مغز نرسد که نتیجه آن سرگیجه مداوم و سیاهی رفتن چشم است.

• توجه مهم: کم‌خونی “شدید” نیاز به مداخله فوری پزشکی (گاهی تزریق خون یا آهن وریدی) دارد و درمان خانگی به تنهایی کافی نیست.
• منابع آهن هِم (Heme): مصرف جگر، گوشت قرمز و ماهی جذب آهن بسیار بالایی دارند و سریع‌تر سطح آهن خون را بالا می‌برند.
• مکمل‌ها: مصرف قرص آهن (فروس سولفات یا ففول) همراه با ویتامین C (مثل آب پرتقال) برای جذب بهتر ضروری است. از مصرف چای و لبنیات همزمان با قرص آهن خودداری کنید.

درمان سرگیجه در طب سنتی

رویکرد کلی طب سنتی برای سرگیجه، اصلاح مزاج و تقویت قوای رئیسه (مغز، قلب، کبد) است.

• شربت سکنجبین: اگر سرگیجه ناشی از غلبه صفرا (گرمی) یا چربی خون باشد، مصرف شربت سکنجبین طبی توصیه می‌شود.
• حجامت: در موارد خاص و با تشخیص متخصص طب سنتی، انجام حجامت عام یا حجامت پشت گوش می‌تواند فشار خون و غلظت خون را کاهش داده و سرگیجه را درمان کند.
• روغن مالی: ماساژ ملاج سر و پیشانی با روغن بنفشه یا روغن بادام شیرین برای رفع خشکی مغز و سرگیجه مفید است.

درمان سرگیجه هنگام بلند شدن از خواب

این نوع سرگیجه معمولاً به دلیل پایین بودن قند خون صبحگاهی یا کم آبی بدن در طول شب اتفاق می‌افتد.

• قانون ۱-۲-۳: هنگام بیدار شدن، ۱ دقیقه در رختخواب بنشینید، ۲ دقیقه لبه تخت بنشینید و پاهایتان را آویزان کنید، و در دقیقه ۳ آرام بلند شوید.
• نوشیدن آب: بلافاصله بعد از بیدار شدن یک لیوان آب ولرم بنوشید تا حجم خون به حالت عادی برگردد.
• وعده شام: اگر شام خیلی سبک خورده‌اید، ممکن است این سرگیجه ناشی از افت قند خون باشد؛ خوردن صبحانه کامل و مقوی این مشکل را حل می‌کند.